Sorcelum Occitan

(coma promés, la sintèsi de ma recerca sul subjècte, qu’èra le tèma de mon oral de la setmana passada)


Le sorcelum en Occitània coma dins Euròpa tota ven d’ancianas religions politeistas o mitologias d’abans le crestianisme. La Glèisa assimilèc qualques fèstas paganas, per mièlh estofar aquelas cresenças.
Le sorcelum seriá nascut en Euròpa a l’entorn de l’an 600, s’en seguèc una repression a l’Atge Mejan, amb la mesa en plaça d’una inquisicion, coneguda jol nom « caça a las brèishas ».
A l’epòca modèrna, le racionalisme scientific diguèc que se caliá desbarrassar d’aquelis arcaïsmes, al nom del progrés e de la rason.

Dins las cresenças popularas d’en çò nòstre, lo brèish (o la brèisha, i a d’òmes coma de femnas que pratican le sorcelum) pòt agir sus las bèstias coma suls òmes, tant per far le mal (coma getar un sòrt) coma per far le ben (garir una malautiá). Le brèish, o masc, a sovent son poder de naissença, mas se’n servís un còp vièlh.
Dins Lauragués, se ditz que le melhor jorn per naisser amb le poder, es la nèit entre la Totsants e le jorn dels mòrts pr’amor qu’aquela nèit, las anmas errantas (trèvas) se passejan dins le vilatge, e vesitan lor ancian ostal. Se i a un novèl nascut dins l’ostal, recep son anma, çò que donariá al pichon le poder de sortir son anma del còs, coma se cres dins Arièja e dins Tarn. Ailà, dison que permet al brèish d’agir a distància. Aquelas cresenças son pas isoladas, sortir l’anma del còs remembra le chamanisme. Le jorn de la Totsants es vesin de la fèsta d’Halloween (que ven d’una anciana fèsta del paganisme celtic, Samain) jorn de « passatge » entre le monde dels vius e le dels mòrts. Aquela fèsta marca le novèl an celtic.
Sens don de naissença, se pòt çaquelà dintrar dins le sorcelum en legissent de grimòris. Tot brèish ten un grimòri, o libre dels secrets : recuèlh de receptas escritas de sa man d’aprèp son experiéncia e le colportatge dins le país. Le mai celebre es « Le grand et le petit Albert », libre de mala reputacion (la Glèisa interdissiá de le legir, e quitament de l’agachar !), mas encara plan legit. Causa estranha, es dins una societat orala occitanofòna qu’aquel libre —ont le grec, le latin, e l’ebrèu costejan le francés— agèc fòrça succés.

La paur de lor poder creèc tot un fum de cresenças e praticas magicas per se protegir coma de signes per les identifiar : an d’uèlhs roges, dins le país de Foish, o dins Tarn.
Un gèst de proteccion consista en far de còrnas (segurament las del diable) amb le guinhaire e le menèl, les autres dits plegats dins la man (coma lo que fan ara les joves dins les concèrts de metal).
L’inversion es correnta tanben : per contrar la volontat del brèish, la mai coneguda es de metre la camisa d’un nenon al revers. Ma quita menina me disiá « Las brèishas te vendràn pas prene » quora aviái l’etiqueta e las corduras d’un vestit visiblas.
Qualques formulas tanben, de dire :
« Brèisha de doti, brèisha te redoti » (de tornar dire 3 còps)
« Brèisha, brèisha, cabeçal, se tòrnas deman, auràs fòc e sal » (se le ròtle del cabeçal demòra inconegut, le fòc e la sal son sovent utilisats en exorcisme).
« Qui t’a fach, que te desfaga, qui t’a fadat, que te desfade ! » dins le Montpelherenc.

Les que se dison emmascats van en çò del curat per levar le malefici, o veire un endevinaire. L’endevinaire es una mena de contra-brèish. Sap devinar qui es le brèish qu’a getat le sortilègi, e a le poder de le contrar ! Ten un « casèrn dels secrets » equivalent del « grimòri » del brèish, ont nòta tanben sas receptes, rituals, conjuracions medicalas, plantas medicinalas. Fin finala, seriá un « brèish-bis » que fariá pas que le ben. Aquela dualitat se retròba dins d’autras cresenças esotericas, coma l’oposicion entre magia blanca e magia negra.

Quina vida susnaturala dins nòstres vilatges, a costat de la religion crestiana ! Çaquelà, quitament se les vièlhs nos pòdon encara contar unas d’aquelas istòrias, totas aquelas cresenças plan ancianas agèron de mal a resistir a las repressions e al temps, e trapar d’informacions sus aquelas tradicions es malaisit. Les endevinaires consignavan los sabers sus las plantas medicinalas dins lor libre, e pendent l’inquisicion, las brèishas èran designadas coma « erboristas » : benlèu tot un saver medicinal occitan de perdut ?

Sorgas :
Panoramà Occitan – Andrieu Lagarda
Croyances populaires des pays d’Oc – Jean Pierre Piniès
e qualques informacions diversas, ausidas ençà enlà…


Cacèm las idèas totas faitas !
Avèm vist mai naut que las còrnas èran pas un simbòli malefic, mas ben de proteccion. Avèm tendéncia a veire le pentacle coma un simbòli del satanisme. Vaqui perque es falç :

1 2

Aquelas cresenças paganas se son reviscoladas al sègle XIX, jos una forma anglo-saxona que se sona Wicca. La Wicca pren per simbòli (entre d’autres) le pentacle qu’existís jos duas formas : una, coma sul primièr dessenh, amb la punta de l’estela en naut, l’autre amb la punta en bas.Las cinq brancas de l’estela representan caduna un dels cinq elements : les quatre de basa, plan coneguts, l’aire, l’aiga, le fòc e la tèrra e lo cinquen, l’esperit. Se le pentacle es virat en naut (es dit a l’endreit) coma sul primièr deddenh, l’esperit domina les elements, la matièra, es un simbòli positiu, la victòria spirituala. Le pentacle al revers (punta virada en bas) es amb rason associat al satanisme, pr’amor qu’es l’adoracion del material, al mesprètz del spiritual. Brèu, se cosètz aquel simbòli, gaitatz plan son sens avans d’aver un jutjament sus la persona qu’o pòrta ! 😉

Advertisements

4 thoughts on “Sorcelum Occitan

  1. Te fau legir los libres de Delpastre sus tot quò. Ne’n a un noveu que ven de surtir. E n’i a los vielhs, editats per la revuda Lemouzi.

  2. Ai vist la revista Lemouzi, se tròba (sus eBay per exemple) mas car (normal, es collector ara !!)
    Per contra Delpastre ausiguèri parlar d’ela pel sorcelum tanben. As de libres de me recomandar ?

  3. Te conselhi « L’ensorcellement des Landes » d’Eric Lafargue (12€ d’occasion sus Amazone), qu’es hòrt bon (a maugrat que sia en francés) e es centrat sus las Lanas.
    N’i a un qu’èi pas legit e qu’es un classic, « Les mots, la mort, les sorts » de Jeanne Favret-Saada. Es pas centrat sus Occitania, l’autora es anada enquestar en Mayenne, mes bon, es un de-non-pas-mancar.

Daissar una responsa

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Cambiar )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Cambiar )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Cambiar )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Cambiar )

Connecting to %s